Category Archives: Íslenska leiðin

Er refsivert að gagnrýna spillingu? – Vinnan framundan

Í byrjun þessa árs hóf undirritaður að vinna við samfélagsverkefni gegn spillingu í hálfu starfi. Gagnrýnd hefur verið sú spilling sem hefur átt sér stað við undirbúning og gerð laga um fiskeldi og jafnvel eftir að lögin voru samþykkt. Málið snýst um meira en 100 milljarða króna fjárhagslegan ávinning. Ítrekað hefur verið farið fram á opinbera rannsókn en því hefur verið svarað með þöggun.

Vinnan framundan

Gagnrýnin: Málið snýst ekki um að nýta sér tækifærin, heldur að vera leiðandi við hönnun á leikreglum, skjalfest í lögum, sjálfum sér og sínum fyrirtækjum til fjárhagslegs ávinnings á kostnað annarra. Það sem átti að vera stefnumótun stjórnvalda varð að stefnumótun sérhagsmuna laxeldisfyrirtækja í meirihlutaeigu erlendra aðila. Af fræðimönnum er þessi aðferðafræði nefnd að ,,fanga ríkisvaldið” (e. state capture).

Erlent eignarhald í laxeldi og sjávarútvegi

Í skýrslu starfshóps sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um stefnumótun í fiskeldi frá árinu 2017 var lagt til ,,að ekki verði settar sérstakar takmarkanir á erlent eignarhald í íslensku fiskeldi. Slíkar reglur myndu draga úr fjárfestingum erlendra aðila í fiskeldi hér á landi og þannig skapa óvissu um framþróun fiskeldis“. Á þessum tíma voru laxeldisfyrirtæki með erlenda eignaraðild þá þegar komin í meirihlutaeigu útlendinga. Í rökstuðninginum var meðal annar bent á alþjóðlegar skuldbindingar að ekki væri heimilt að takmarka ,,fjárfestingar erlendra aðila á EES svæðinu“. En er það þannig?

Pdf skjal af greininni sem birtist í Morgunblaðinu

Pages: 1 2

Stór laxeldisfyrirtæki og lítil sjávarútvegsfyrirtæki?

Í skýrslu starfshóps sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um stefnumótun í fiskeldi frá 2017 var ,,lagst gegn því að setja hámark á framleiðslumagn eins rekstrarleyfishafa þar sem mikilvægt er að byggja á stærðarhagkvæmni rekstursins“. Talið var að slíkt ákvæði skapaði fjárhagslega óvissu og yrðu erfið í framkvæmd. Stjórnarformenn Arnarlax og Fiskeldi Austfjarða voru í stefnumótunarhópnum og með því að koma í veg fyrir að sett yrði hindrun á stærð fiskeldisfyrirtækja gátu þeir tryggt sér meiri fjárhagslegan ávinning.

Pdf skjal af greininni í Morgunblaðinu

Pages: 1 2

Verðmæti eldisleyfa sem eru í eigu útlendinga

Skýrsla starfshóps sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um stefnumótun í fiskeldi sem gefin var út 23. ágúst 2017 lagði grunn að eignarhaldi og miklum fjárhagslegum ávinningi erlendra fjárfesta og íslenskra leppa þeirra. Stjórnarformenn Arnarlax og Fiskeldis Austfjarða voru þátttakendur í starfshópnum sem sömdu leikreglurnar sjálfum sér og sínum til fjárhagslega ávinnings. Málið fór síðan í gegnum alla stjórnsýsluna með litlum breytingum og var samþykkt á Alþingi Íslendinga á árinu 2019. Drifkrafturinn hefur verið að tryggja sér sem mest af eldissvæðum fyrir sjókvíaeldi á laxi, síðan skrá laxeldisfyrirtækin á erlendan markað og ná mikilli hækkun í hafi sem fyrst og fremst liggur í verðmætum eldisleyfa. Eitthvað hefði verið sagt ef þetta hefði verið framgangan varðandi regluverk í kringum íslenska fiskveiðistjórnunarkerfið.

Áhættumat erfðablöndunar er notað til að úthluta framleiðsluheimildum til laxeldisfyrirtækja í meirihlutaeigu erlendra aðila og hefur lítið sem ekkert með umverfisvernd að gera. Höfundur hefur skrifaður fjöldi greina um vankanta áhættumats erfðablöndunar í Bændablaðinu.

Pdf skjal af greininni í Bændablaðinu

Pages: 1 2

Lögum fiskeldi – Verðmæti eldisleyfa Arnarlax

Skýrsla starfshóps sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um stefnumótun í fiskeldi sem gefin var út 23. ágúst 2017 lagði grunn að eignarhaldi og miklum fjárhagslegum ávinningi íslenskra leppa og erlendra fjárfesta. Hér er verið að fjalla um hvernig þröngur hópur hagsmunaðila sömdu leikreglurnar sjálfum sér og sínum til fjárhagslega ávinnings sem áður hefur verið fjallað um í Morgunblaðinu. Málið fór síðan í gegnum alla stjórnsýsluna með litlum breytingum og var samþykkt á Alþingi Íslendinga á árinu 2019. Uppbygging laxeldis á Íslandi tekur fyrst og fremst mið af því að tryggja fárhagslegan ávinning íslenskra leppa og erlendra fjárfesta.

Greinin í Morgunblaðinu (pdf skjal)

Pages: 1 2

Lífeyrir almennings notaður til að fjármagna íslensku leiðina

Í upphafi skyldi endinn skoða, sem eflaust hefur verið gert af íslenskum frumkvöðlum sem sóttu um fjölda eldissvæða fyrir laxeldi í sjókvíum. Auðlindin (íslenskir firðir) er verðmæti og til að hún gæti skapað fjárhagslegan ávinning þurfti að fá leyfi en mikil tregða var í leyfisveitingarkerfinu. Til að liðka fyrir þurfti því að setja málið í ákveðinn farveg, útbúa leikreglur sem síðan var gengið með í gegnum stjórnsýsluna til að tryggja laxeldisfyrirtækjum í meirihlutaeigu erlendra aðila fjárhagslegan ávinning. Ferlinu lauk síðan með því að íslenskir lífeyrissjóðir voru dregnir að borðinu.

Hægt að sækja pdf skjal af greininni HÉR

Pages: 1 2