Það hafa verið gerðar margar jákvæðar breytingar á frumvarpsdrögum til laga um lagareldi. Þrátt fyrir það standa enn eftir alvarlegir meinbugir í frumvarpinu. Í viðhengi fylgir umsögn Sjávarútvegsþjónustunnar við V. kafla frumvarpsins, Úthlutun smitvarnarsvæða og rekstrarleyfa.
Aðdragandi
Málið á rætur að rekja til tillagna starfshóps sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um stefnumótun í fiskeldi, sem birtar voru í opinberri skýrslu árið 2017. Í þeim starfshópi sátu meðal annars þáverandi stjórnarmenn Arnarlax og Fiskeldis Austfjarða (nú Kaldvík), sem höfðu forystu um mótun tillagna.
Tillögur starfshópsins voru í kjölfarið samþykktar af Alþingi með breytingum á lögum um fiskeldi árið 2019. Í framhaldinu var sett reglugerð sem meðal annars opnaði á möguleika á lokuðum útboðum – en aldrei varð að neinu útboði. Ákvæði um útboð voru síðan tekin upp, nær óbreytt, í frumvarpi um lagareldi sem lagt var fram árið 2024.
Í núverandi frumvarpsdrögum er þessum ákvæðum aftur haldið nánast óbreyttum, þrátt fyrir að á þau hafi verið gerðar mjög alvarlegar og ítrekaðar athugasemdir. Hér er sérstaklega vísað til ákvæða 25. og 33. gr. frumvarpsins.
Fyrir hvern er verið að vinna?
Fyrirhuguðu útboðskerfi er ef til vill best lýst með orðunum „það er aðeins einn í útboði“ – og það á við í flestum tilvikum.
Vinnubrögðin við mótun ákvæða 25. og 33. gr. frumvarpsins eru slík að þau vekja alvarlegar spurningar um þá hagsmuni sem liggja að baki frumvarpinu. Sú tilfinning dýpkar enn frekar þegar komið er að VII. kafla frumvarpsins, um laxahluti, sem verður tekin til sérstakrar, ítarlegrar og gagnrýninnar umfjöllunar síðar.
Það er óhjákvæmilegt að spyrja fyrir hverja sé í raun verið að vinna – hvort verið sé að gæta almannahagsmuna eða fyrst og fremst hagsmuna erlendra fjárfesta.
Frekari upplýsingar, greiningar og tillögur er að finna í viðhengi.