Skýrslan fjallar um stefnumótun stjórnvalda og þróun lagareldisfrumvarpa 2023–2026, einkum um laxeldi í sjókvíum. Stefnan frá 2023 er borin saman við frumvarpsútgáfur tímabilsins, nefndarálit og breytingartillögur. Metnaðarfullur undirbúningur, greiningar og samráð nægðu ekki til að skapa samstöðu um umhverfisvernd, rekstrarskilyrði og skiptingu verðmæta.
Category Archives: Lög og reglugerðir
Yfirlit yfir umsagnir Sjávarútvegsþjónustunnar við frumvarp um lagareldi 2026
Þess ber að geta að margt er vel gert í frumvarpi til laga um lagareldi. Þrátt fyrir jákvæðar breytingar frá frumvarpinu frá 2024 eru þó enn verulegir annmarkar á efni þess og útfærslu. Athygli vekur að ekki hefur verið tekið nægjanlegt tillit til fjölmargra réttmætra athugasemda og ábendinga, bæði frá aðilum sem eru jákvæðir og þeim sem eru gagnrýnir á sjókvíaeldi á laxi.
Pdf skjal af samantekt umsagna
Umsögn við frumvarpsdrög til laga um lagareldi: XII. kafli. Afturköllun rekstrarleyfis til sjókvíaeldis
Þróun lagaumhverfis sjókvíaeldis frá árinu 2014 hefur í reynd markvisst veikt þau stjórntæki sem áttu að tryggja virka og hagkvæma nýtingu rekstrarleyfa. Upphafleg markmið laganna hafa ekki náðst, einkum vegna þess að lykilforsendur – svo sem skýr afmörkun sjókvíaeldissvæða og síðar smitvarnarsvæða – hafa ekki verið fullnægjandi innleiddar.
Frumvarpdrög til laga um lagareldi – Umsögn Sjávarútvegsþjónustunnar. VII. kafli. Laxahlutir.
Gerðar hafa verið tilteknar jákvæðar breytingar á frumvarpsdrögum til laga um lagareldi frá útgáfu frumvarpsins árið 2024. Þrátt fyrir það eru áfram til staðar grundvallarmeinbugir í VII. kafla frumvarpsins – um laxahlut – sem geta haft víðtækar lagalegar, fjárhagslegar og samfélagslegar afleiðingar.
Í meðfylgjandi umsögn eru þessir annmarkar raktir ítarlega.
Meginniðurstöður
Laxahlutakerfið kann að auka tiltekinn rekstrarlegan sveigjanleika. Hins vegar felur það jafnframt í sér verulega og varanlega verðmætaaukningu réttinda núverandi leyfishafa – án þess að ríkissjóður fái eðlilegt endurgjald fyrir.
Kerfið færi nýtingu sameiginlegrar auðlindar nær eignarréttarlegu fyrirkomulagi og eykur þannig verulega:
- líkur á að réttindin njóti verndar samkvæmt 72. gr. stjórnarskrár,
- hættu á bótaskyldu ríkisins við framtíðarbreytingar á kerfinu,
- samþjöppun og markaðsvæðingu heimilda,
- og áframhaldandi vannýtingu fjarða.
Umsögn við frumvarpsdrög til laga um lagareldi: V. kafli. Úthlutun smitvarnarsvæði og rekstrarleyfi
Það hafa verið gerðar margar jákvæðar breytingar á frumvarpsdrögum til laga um lagareldi. Þrátt fyrir það standa enn eftir alvarlegir meinbugir í frumvarpinu. Í viðhengi fylgir umsögn Sjávarútvegsþjónustunnar við V. kafla frumvarpsins, Úthlutun smitvarnarsvæða og rekstrarleyfa.
Umsögn við frumvarpsdrög til laga um lagareldi: IV. kafli. Smitvarnarsvæði og dýraheilbrigði
Það hafa verið gerðar margar góðar breytingar á frumvarpsdrögum til laga um lagareldi. Í viðhengi fylgir umsögn Sjávarútvegsþjónustunnar fyrir IV. kafla frumvarpsins – Smitvarnarsvæði og dýraheilbrigði.
Skipulag án traustra rannsókna
Ein veigamesta niðurstaða umsagnarinnar er sú að afmörkun smitvarnarsvæða og fjarlægðarmörk milli eldissvæða eru ekki byggð á raunverulegu, staðbundnu áhættumati. Ákvarðanir hafa verið teknar án þess að fyrir liggi straumlíkön eða dreifilíkön fyrir íslenska firði, þrátt fyrir að slík líkön séu grundvallarforsenda skynsamlegrar skipulagningar í helstu framleiðslulöndum laxeldis.
Í reynd hafa laxeldisfyrirtækin sjálf verið leiðandi í skipulagningu eldissvæða, á meðan stjórnvöld hafa brugðist hlutverki sínu. Tillögur stjórnvalda um skiptingu og afmörkun smitvarnarsvæða bera þess merki að þær séu hvorki raunhæfar né byggðar á skýrum, faglegum og gagnsæjum forsendum.